Kömür İşçisi Pnömokonyozu
Dr. Fatma ERBOY

Özet10.5152/gghs.2019.019

Kömür madeninde çalışanlarda akciğerde kömür tozu birikimi ve buna bağlı gelişen doku yanıtı kömür işçisi pnömokonyozu olarak isimlendirilmektedir. Bir meslek hastalığıdır. İnhalasyonla akciğere alınan kömür pigmentinin dokuda birikimi ile antrakozis oluşmaktadır. Yoğun maruziyetlerde beraberinde fibrozis de gelişebilmektedir. Morfolojik olarak “kömür makül”ü veya “progresif masif fibrozis” izlenebilmektedir. Radyolojik görünümün tanımlanması için International Labour of Organisation (ILO) tarafından oluşturulan sınıflama sistemi kullanılmaktadır. Analog radyografilere ek olarak teknolojideki gelişmelere paralel olarak ILO tarafından dijital radyografi örnekleri de oluşturulmuş, dijital radyografi ile değerlendirme yapılmasının esasları belirtilmiştir. Radyografiye göre yüksek rezolüsyonlu bilgisayarlı tomografi (YRBT) kullanımı da pnömokonyozun daha erken belirlenmesine yardımcı olmakla birlikte radyasyon riski nedeni ile rutin kullanımda önerilmemektedir. Patogenezinde maruz kalınan tozun miktarı, çalışılan saha ve derinlik, kömürün özelliği, ilk maruziyet yaşı önemlidir. Genellikle asemptomatiktir. Semptom varsa öksürük, balgam, dispne görülebilmektedir. İleri hastalıkta solunum fonksiyon testlerinde etkilenme görülebilmektedir. Kömür tozu inhalasyonu, kömür madeni tozu akciğer hastalığı (coal mine dost lung disease: CMDLD), tozla ilişkili diffüz fibrozis (dust related diffuse fibrosis: DDF) nedeni olarak tanımlanmıştır. Ayrıca pnömokonyoz usual interstisyel pnömoni (UIP) nedenleri arasında gösterilmektedir. Kömür madeninde çalışanlarda interstisyel pulmoner fibrozisteki bulgulara benzer şekilde alt loblarda interstisyel opasiteler, bal peteği görünümü, traksiyon bronşektazileri görülebilmektedir. Özellikle kategori B ve C grubu olan komplike pnömokonyoz olgularında, akselere FEV1 düşüşü olan olgularda ve hızlı radyografik progresyon olan olgularda mortalite artmıştır. Hastaların sigarayı bırakması, tozlu ortamdan uzak kalması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler: Antrakoz, kömür işçisi pnömokonyozu, ILO, progresif masif fibrozis
[ PDF ]